Dna moczanowa – przyczyny, leczenie, badania, dieta w dnie moczanowej

Dna moczanowa to choroba znana od stuleci. Zwana jest również podagrą lub artretyzmem. W przeszłości chorowali na nią głównie ludzie zamożni, w diecie których były duże ilości mięsa, dziś jednak jest przyczyną bólu stawów aż 10 proc. osób po 70. roku życia. Czym tak naprawdę jest dna moczanowa i co wywołuje chorobę?

Dna moczanowa, zaliczana jest do najbardziej problematycznych chorób w reumatologii. Cierpieli na ją m. in. Jan III Sobieski, Zygmunt III Waza czy Zygmunt Stary, dziś mówi się, że dotyka bogate społeczeństwa, w którym choruje ok. 2 proc populacji. Ryzyko zachorowania wzrasta wraz z wiekiem – o ile wśród 30-latków choroba ta rzadko jest spotykana, to po 70. liczba pacjentów znacznie się zwiększa. Niestety, wiele osób bagatelizuje początkowe oznaki choroby, nie wie też, jak sobie z nią radzić na co dzień.

Dna moczanowa przyczyny

Dna moczanowa jest zaliczana do chorób reumatycznych, atakuje bowiem stawy. Nazywana jest podagrą, jeśli objawy pojawiają się na stawie palucha (jest to najczęściej atakowany staw); omagrą, jeśli zapalenie dotyczy stawu barkowego; chiragrą, gdy dna moczanowa atakuje staw ręki; gonagrą, gdy choroba dotyczy stawu kolanowego oraz rachidagrą, kiedy mówimy o stawie kręgosłupa.
Przyczyną dny moczanowej jest odkładanie się w tkankach kryształków moczanu sodu. Najczęściej zajmuje stawy, a także struktury okołostawowe, ścięgna, a także inne narządy i tkanki. Prowadzi to do rozwoju stanów zapalnych. Staw jest czerwony, bolesny, obrzęknięty. Ból bywa tak silny, że wiele osób jest przekonanych, że doszło do złamania kości, często nie mogą oni poruszać się o własnych siłach. W zaawansowanej postaci choroby dochodzi do nieodwracalnego uszkodzenia narządu ruchu i niesprawności, a także do zajęcia innych narządów (m. in. nerek).
Powodem krystalizacji moczanu sodu jest najczęściej nieodpowiednia dieta, obfitująca w tzw. związki purynowe (najwięcej ich znajduje się w produktach zawierających białko), znacznie rzadziej geny powodujące zaburzenia w pracy enzymu, oksydazy ksantynowej, która bierze udział w przemianach puryn. Dlatego tez bardzo często pierwszy atak dny następuje po świętach, kiedy jemy dużo potraw mięsnych.

Dna moczanowa badania

Atak dny moczanowej jest łatwy do rozpoznania przez lekarza pierwszego kontaktu na podstawie objawów. Jednak, aby potwierdzić diagnozę, należy wykonać badanie poziomu kwasu moczowego we krwi. Nie musimy być na czczo, ale z badaniem trzeba odczekać ok. dwóch tygodni po ataku, bowiem dopiero po ustaniu ostrego zapalenia wynik będzie wiarygodny. Badanie należy powtórzyć, aby możliwe było porównanie wyników. Normy kwasu moczowego w surowicy krwi są różne. Najczęściej przyjmuje się jednak, że ryzyko dny moczanowej może wzrastać, gdy poziom kwasu moczowego jest wyższy niż 7 mg/dl. Niekiedy, w celu bardziej precyzyjnej diagnozy, wykonywane jest badanie płynu stawowego. Ma na celu sprawdzenie, czy zawiera on kryształy moczanu sodu i czy posiada charakter zapalny.
Z uwagi na to, że początki choroby łatwo przeoczyć, należy dbać o regularną kontrolę poziomu kwasu moczowego. Leczenie polega na obniżeniu poziomu kwasu moczowego do poziomu poniżej 6 mg/dl, a nawet poniżej 5 mg/dl, bowiem wówczas prawdopodobieństwo powikłań, czyli krystalizacji moczanu sodu, jest dużo mniejsze.

Dna moczanowa leki

Aby powstrzymać i / lub złagodzić silny atak dny moczanowej oraz ostry napad bólu, stosuje się kolchicynę, alkaloid otrzymywany głównie z różnych gatunków zimowitu, który przerywa krystalizację moczanu sodu w stawie. Lek przyjmowany jest doustnie. Poza tym aplikowane są zwykle niesteroidowe leki przeciwzapalne w dużych dawkach, a czasami sterydy, bywa nawet, że dostawowo.
Żeby nie dopuścić do rozwoju dny przewlekłej, należy stosować w sposób ciągły leki hamujące produkcję kwasu moczowego – inhibitory oksydazy ksantynowej. Konieczne są też regularne wizyty u reumatologa.
Ulgę podczas ataku dny moczanowej może przynieść również polanie stawu zimną wodą, lub jego posmarowanie chłodzącą maścią (najlepiej ze środkiem przeciwbólowym i przeciwzapalnym) lub przyłożenie zimnego okładu.

Dieta w dnie moczanowej – zapobieganie i leczenie dny moczanowej

Same leki nie wystarczą, by powstrzymać dnę moczanową – konieczna jest również zmiana diety. Osoby cierpiące na dnę moczanowa powinny jeść małe porcje posiłków, ale często – pięć razy w ciągu doby. Istotne, by tego przestrzegać i nie ograniczać jedzenia, np. do dwóch dużych posiłkach dziennie. Ostatni posiłek powinien być spożyty 3-4 godziny przed snem. Dzięki temu unikniemy zatrzymania się w organizmie większej ilości kwasu moczowego i ataków (najczęściej zdarzają się w nocy).
Konieczne jest też dobre nawodnienie organizmu – należy pić co najmniej 8-10 szklanek płynu dziennie. Picie wody powoduje wzrost wydalania kwasu moczowego. Najlepiej sięgać po wodę mineralną alkaliczną lub słabą herbatę, herbaty ziołowe i owocowe, soki warzywne i owocowe (najwyżej 1-2 szkl dziennie), a także koktajle owocowe. Trzeba też zrezygnować z picia alkoholu.
Potrawy powinny być łagodne w smaku – należy unikać ostrych i kwaśnych dań. Najlepiej je gotować, dusić bez obsmażania na tłuszczu. Zupy i sosy powinny być przygotowane wyłącznie na wywarach warzywnych, trzeba zrezygnować z tych na kościach i na grzybach.
W diecie powinny znaleźć się takie składniki, jak: nabiał (chude twarogi, mleko), wędliny (szynka gotowana), warzywa (buraki, cebula, cukinia, kapusta biała pekińska i kiszona, marchew, ogórki, pomidory, rzodkiewka, sałata, ziemniaki, oliwki), owoce (agrest, brzoskwinie, czereśnie, gruszki, jabłka, kiwi, pomarańcze, porzeczki, maliny, truskawki, wiśnie), ziarna i orzechy (laskowe, ziemne lub włoskie). W ograniczonych ilościach można spożywać: wołowinę, warzywa, takie jak: dynia, zielona fasolka szparagowa, jarmuż, kapusta czerwona i włoska, fasola, groch, zaś z owoców: banany.
Z jadłospisu należy wykluczyć: ryby, mięso (cielęcina, karkówka, golonka, dziczyzna), tłusty drób (gęś); warzywa tj. brokuły, kalafior, brukselka, groszek zielony, kukurydza, papryka, por, szpinak, rabarbar, grzyby; a także kakao, kawę, mocną herbatę i wspomniany alkohol.
W diecie niskopurynowej dopuszcza się spożywanie produktów, które w sumie dostarczają 300 mg kwasu moczowego (w ciągu dnia). Ponadto, należy zrezygnować z palenia papierosów.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *