Problemem i terapią zaburzeń rozwoju mowy dzieci z wadami słuchu zajmuje się surdologopeda. Dzieci z uszkodzonym słuchem, powinny być, także pod stałą opieką foniatry i audiologa.
Pojecie uszkodzenie słuchu obejmuje wszelkie rodzaje i stopnie utraty słuchu, wyróżnia się:
- dzieci głuche
- dzieci z resztkami słuchu
- dzieci niedosłyszące
Dzieci głuche i niedosłyszące różni sposób percypowania mowy. W odbiorze mowy niesłyszący wykorzystują głównie wzrok (odczytywanie z ust), niedosłyszący zaś – słuch.
Aktywny rozwój audiometrii oraz postęp w zakresie rozwiązań technicznych i sposobów terapii powoduje, iż na przestrzeni lat granica między głuchotą a niedosłuchem wciąż się obniża. Ukazują to liczne klasyfikacje wad słuchu.
Dlatego dla potrzeb logopedycznych proponuje się stosować następującą (Z.M. Kurkowski) skalę słyszalności, ponieważ znajomość systemu językowego jest ściśle związana ze stopniem ubytku słuchu.
Skala słyszalności (Z.M. Kurkowski 1997):
0-15 dB HL(HL – ang. Hearing level- próg słyszenia) – normalne słyszenie
16-25 dB HL – minimalna utrata słuchu
26-40 dB HL – lekka utrata słuchu
41-55 dB HL – umiarkowana utrata słuchu
56-70 dB HL – umiarkowanie znaczna utrata słuchu
71-90 dB HL – znaczna utrata słuchu
> 90 dB HL – głęboka utrata słuchu
Następstwa uszkodzenia narządu słuchu mogą być różne, w zależności od lokalizacji uszkodzenia. Wszystkie zaburzenia słuchu można podzielić na trzy rodzaje:
1. Niedosłuch typu przewodzeniowego;
- ubytek słuchu nie przekracza 60 dB,
- wysokie tony lepiej słyszalne są niż niskie – dlatego szept jest lepiej słyszany niż mowa potoczna,
- rezerwa ślimakowa minimum 15 dB, (odstęp miedzy krzywą kostną a powietrzną),
- po zastosowaniu aparatu słuchowego, możliwość odbioru mowy drogą słuchową.
Uszkodzenia przewodzeniowe u dzieci powodują takie zaburzenia mowy i języka jak: agramatyzmy, elizje („zjadanie”- brak) końcowych głosek lub sylab, zaburzenia składni, niewyraźną czasem nawet bełkotliwą wymowę.
2. Niedosłuch typu odbiorczego. Dzielimy go ze względu na lokalizację uszkodzenia słuchu na ślimakowy, pozaślimakowy oraz centralny.
a) niedosłuch ślimakowy i pozaślimakowy:
- znacznie obniżony próg słyszenia,
- brak pełnego rozumienia mowy (dziecko słyszy, ale nie rozumie, co jest bardzo widoczne gdyż bacznie obserwuje usta osób mówiących),
- brak rezerwy ślimakowej,
- występuje brak tolerancji na głośne dźwięki,
- gorzej odbierane są głoski detalizowane oraz l, f, k, t,
- przy obustronnym uszkodzeniu pojawia się tendencja do twardego nastawienia głosu i głośnego mówienia,
- efekty zastosowania aparatów słuchowych nie zawsze są zadawalające.
Przy niedosłuchu tego typu zaburzenia mowy u dzieci dotyczą wszystkich jej składników (fonetyka, leksyka, gramatyka). Mowa tych dzieci jest zniekształcona, występują liczne zamiany i opuszczanie dźwięków. Słownictwo jest ubogie z licznymi agramatyzmami. Pojawiają się trudności w przyswajaniu pojęć.
b) niedosłuch centralny, wynika z uszkodzeń pnia mózgu i ośrodków korowych doprowadza do głębokiego upośledzenia słuchu:
- upośledzenie dotyczy zarówno częstotliwości niskich i wysokich.
- występuje agnozja słuchowa, niemożność rozpoznawania żadnych zjawisk dźwiękowych.
Dźwięki nie docierają do odpowiednich obszarów kory mózgowej i w związku z tym mowa się nie rozwija.
3. Niedosłuch typu przewodzeniowo – odbiorczego (postać mieszana). Jest najczęściej spotykany u dzieci. Posiada cechy zarówno uszkodzeń przewodzeniowych jak i odbiorczych.
- ubytek słuchu przekracza 60 dB,
- przewodnictwo kostne dla tonów niskich jest w miarę zachowane,
- słyszalność dźwięków o niskich formantach bywa prawie w normie, niestety wyraźnie zaczyna spadać od ważnej dla mowy wartości 1000 Hz, co powoduje iż słyszalność dźwięków mowy jest upośledzona.
- dzieci z tym typem zaburzeń słuchu mają w większości trudności z rozumieniem mowy
Podobne artykuły: