Mowa może się wydawać łatwa, ale w rzeczywistości jest złożonym procesem. Wymaga dokładnej koordynacji pracy mięśni artykulacyjnych i oddechowych. Jest złożonym procesem językowym na najwyższym poziomie mózgowym. Musimy znać znaczenie słów, umieć łączyć je w zdania, tu i teraz odpowiednio do sytuacji. Te umiejętności kształcimy przez całe życie i nie mamy poczucia trudu i pracy jaka dzieje się w naszym mózgu, jaki jest potrzebny do udzielenia właściwej odpowiedzi na zadane pytanie.
Uszkodzenie lub dysfunkcja obszarów językowych powoduje utratę możliwości komunikacji widoczne u osób po udarach, wylewach i uszkodzeniach mózgu. Odbudować stracone funkcje to długa i żmudna praca tak dla pacjenta i logopedy.
Afazja jest trwałym zaburzeniem powstającym w następstwie ogniskowego uszkodzenia w dominującej półkuli mózgu, prowadzi do zaburzeń mówienia i rozumienia (została opisana w poprzednim artykule).
Apraksja, to zaburzenie mowy, uniemożliwiające wykonywanie celowych, precyzyjnych ruchów artykulacyjnych. Najczęstszymi przyczynami apraksji mowy są guzy, udary, choroba Alzheimera, urazy mózgu.
W zależności od nasilenia, apraksja objawia się jako sporadyczne przestawianie sylab i dźwięków, próby ‘natrafienia na dźwięk’, niekonsekwentnie realizowane głoski, a w wyjątkowo ciężkich przypadkach całkowitą niezdolność do komunikowania się.
Dyzatria jest zaburzeniem powstałym na skutek uszkodzenia nerwów lub mięśni twarzy, języka czy krtani.
Mowa osoby dotkniętej dyzartrią staje się niewyraźna, a problemy z oddychaniem mogą uniemożliwić wymówienie pełnego zdania na jednym oddechu. W najcięższych przypadkach mowa jest całkowicie niezrozumiała.
Dysfonia jest zaburzeniem komunikacji werbalnej w emisji głosu. Dysfonia występuje najczęściej u osób pracujących zawodowo głosem czyli: duchownych, nauczycieli, aktorów, piosenkarzy, polityków. Zaburzenia pojawiają się na skutek nieodpowiednich mechanizmów fonacyjnych, gdzie przyczyną jest nieprawidłowe działanie mięsni krtani, zaburzenia ich napięcia i częstotliwości oraz brak koordynacji oddechowo artykulacyjnej.
Dysfonia organiczna spowodowana patologicznymi zmianami w budowie krtani może pojawić się w następstwie uszkodzeń układu nerwowego, czego przykładem jest choroba Parkinsona. Objawy dysfonii obejmują zmiany barwy głosu, natężenia oraz częstotliwości. Może pojawić się chroniczna chrypka i kompensacyjne nawyki patologiczne, np. chrząkanie.
Najczęściej problemy te bywają ignorowane co prowadzi do nasilenia objawów i utrwalenia negatywnych nawyków kompensacyjnych.
Jąkanie jest zaburzeniem płynności mowy, które może wystąpić podczas rozwoju mowy lub na skutek uszkodzenia układu nerwowego. Jąkanie występuje w różnych postaciach i nasileniu.
Najczęstszym objawem jest powtarzanie pojedynczych głosek, sylab, wyrazów oraz ich przeciąganie.
Przerywanie wypowiedzi może powodować tzw. bloki, podczas których osoba jąkająca się ma trudności z płynnym przejściem od jednego dźwięku do drugiego. W wielu przypadkach pojawiają się nawyki kompensacyjne w postaci tików nerwowych, ruchów mięśni twarzy, głowy lub rąk.
Podobne artykuły: