Okres płodowy charakteryzuje się dwoma procesami. Po pierwsze, szybkim wzrostem (wielkość i liczba komórek), a drugim jest dalsze różnicowanie tkanek oraz narządów (specjalizacja komórek w celu wykonywania różnych funkcji).
Szybki wzrost
Tempo wzrostu płodu jest największe na początku okresu płodowego (przez szesnaście tygodni), w czasie którego płód zwiększa swą masę aż dwudziestopięciokrotnie. Jednak największy przyrost masy ciała, odbywa się w czasie ostatniego miesiąca ciąży. W tych czterech tygodniach wzrostu płód osiąga taką samą wagę, jak ma to miejsce podczas pierwszych dwudziestu tygodni rozwoju. Waga oraz długość płodu jest używana do oceny wieku i przetrwania płodu. Prawidłowo donoszone dziecko waży około 3500g. Noworodki o masie 500g lub mniejszej są narażone na ogromne ryzyko i rzadko przeżywają, choć coraz prężniejszy rozwój medycyny poprawia ich szanse. Niemowlęta o wadze od 500 do 1000g klasyfikowane są jako niedojrzałe a te pomiędzy 1000 i 2500g są wcześniakami. W celu określenia długości płodu położnik najczęściej korzysta z sond ultradźwiękowych.
Wiele czynników wpływa na wzrost płodu, w tym stan odżywienia i nawyki społeczne matki (np. palenie tytoniu, zażywanie narkotyków), stany funkcji łożyska oraz genetyka.
Perinatologia jest specjalistyczną dziedziną medycyny, która obejmuję między innymi diagnostykę schorzeń kobiety ciężarnej oraz płodu i noworodka.
Istnieją dwie najpopularniejsze metody na zobrazowanie płodu.
USG jest metodą nieinwazyjną. Instrument emitujący fale ultradźwiękowe umieszcza się na brzuchu matki a odbite sygnały są wyświetlane w obrazy płodu.
Fetoskopia jest inwazyjną techniką, w której światłowodowa sonda jest wprowadzana (jak igła) do owodni. Fetoskopia może być stosowany zarówno bezpośrednio do wizualizacji płodu jak i w celu pobrania próbki (biopsji) określonych tkanek płodu.
Rozwój tkanek i narządów
Na początku rozwoju płodu, głowa dominuje nad całym ciałem i stanowi połowę jego długości. Twarz jest szeroka i płaska, oczy są szeroko rozstawione a uszy małe. Do dziesiątego tygodnia jelita wystają spoza powłoki brzusznej a zewnętrzne narządy płciowe mogą wydawać się bardzo podobne między płciami. Płód zaczyna również wydalać mocz do jamy owodni. Pod koniec czwartego miesiąca, reszta ciała „dogania” wzrostem główkę, a wzrost kończyn pozwala już na porównanie płodu niemal z noworodkiem. Piąty miesiąc charakteryzuje pierwsze ruchy płodu postrzegane przez matkę. Skóra płodu wydziela substancje bogate w lipidy a ponadto wykazuje czasowe pokrycie cienką warstwą włosów. W szóstym miesiącu płód uzyskuje zdolność do samodzielnej egzystencji, gdyż jego płuca są już odpowiednio wykształcone. W siódmym miesiącu układ nerwowy rozwija wiele podstawowych odruchów, w tym zwężenie źrenic w odpowiedzi na światło. Innymi odruchami są także: kontrola oddychania, połykania oraz koordynacja ruchowa.
Układ sercowo-naczyniowy przechodzi dramatyczne zmiany w chwili urodzenia. Ponieważ łożysko zapewnia wymianę gazów w okresie życia płodowego, przepływ krwi do płuc, jest w dużej mierze zablokowany przez otwór zwany otworem owalnym (w ścianie między lewym i prawym przedsionkiem). Ponadto, przewód tętniczy występuje między aortą i tętnicą płucną. Po urodzeniu, otwór owalny jest funkcjonalnie zamknięty przez wysokie ciśnienie krwi po lewej stronie serca. Jest to po części skutek zamknięcia przewodu tętniczego, które staje się włóknistym więzadłem. Tętnica i żyła pępowinowa również zmieniają się w więzadła wewnątrz brzucha.
Proces porodu występuje w trzech etapach. Pierwszym z nich jest rozszerzenie szyjki macicy, drugim faktyczny stan porodu, a trzeci kończy się wydaleniem łożyska. Cały proces może trwać od zaledwie kilku godzin do ponad dnia.
Podobne artykuły: