Rytmiczne rozszerzanie się i kurczenie naczyń krwionośnych odpowiadające uderzeniom serca określa się w medycynie mianem pulsu. W prostych słowach, puls jest tempem, w jakim bije ludzkie serce, wskazując aktualny stan zdrowia. Tętno tętnicze przebiega w tętnicach w postaci fali od aorty i tętnicy płucnej do tętniczek. Średnia szybkość rozchodzenia się fali tętna jest niezależna i znacznie większa od prędkości przepływu krwi (wynosi ok. 5-8 m/s). Puls ułatwia szybką ocenę stanu zdrowia. Impulsy mogą być odczuwalne w każdym miejscu w organizmie, w którym tętnica jest ściśnięta z kością. Najbardziej widocznymi miejscami, w których można poczuć puls bez większych trudności są:
- Okolice nadgarstka – tętnica promieniowa
- Szyja – tętnica szyjna
- Wewnętrzna strona stawu łokciowego – tętnica ramienna
- Okolice kolana – tętnica podkolanowa
- Staw skokowy – tętnica piszczelowa tylna
- Zewnętrzna strona stopy – tętnica grzbietowa stopy
Każdy może samodzielnie sprawdzić puls poprzez uciśnięcie (czubkami dwóch palców) tętnicy w miejscu, które leży bezpośrednio pod skórą. Częstotliwości rytmu serca mierzona jest w uderzeniach na minutę.
Regularny puls
Częstotliwość tętna u człowieka zależy od wielu czynników. Wiek, wysiłek fizyczny, stany emocjonalne, choroba czy sprawność organizmu wpływają na jego różne wartości.
Przeciętna częstotliwość tętna waha się w zależności od wieku i wynosi około:
- u płodu: 110-150/min
- u niemowląt: 130/min
- u dzieci: 100/min
- u młodzieży: 85/min
- u dorosłych: 70/min
- u ludzi starszych: 60/min
Podczas mierzenia pulsu należy zwrócić uwagę także na takie cechy jak:
- miarowość – jednakowa siła uderzeń, równe odstępy
- wypełnienie – wysokość fali tętna zależny od wypełnienia tętnicy krwią (zależy od rzutu serca).
- chybkość – szybkość wypełniania się tętnicy i zapadania jej światła w okresie jednego cyklu serca. Jest zależne od podatności ściany tętnic i prędkości przepływu krwi.
Normalny puls człowieka, podczas odpoczynku, waha się od 60 do 80 uderzeń na minutę. U sportowców, tętno może być tak niskie, jak u 60 latka. Jeżeli tętno przekracza normy dla tętna spoczynkowego, stan określany jest jako tachykardia, a gdy spada poniżej – bradykardia. Obserwuje się ogromne zmiany w pracy serca, podczas pór dnia oraz wykonywaniu różnych czynności. Przykładowo, podczas snu tętno może spaść zaledwie do 40 uderzeń na minutę, zaś podczas ćwiczeń – podnieść się nawet do 150 – 200 uderzeń na minutę.
Tętno powyżej 95 uderzeń na minutę (w stanie spoczynku) jest uważane za nieprawidłowe. Szybsze bicie serca może wskazywać na pewne nieprawidłowości w naszym organizmie lub być spowodowane innymi czynnikami. Przyspieszone tętno występuje w okresie trawienia, podniecenia nerwowego, w chorobach gorączkowych, przyspieszonej przemianie materii, niewydolności krążenia, w czasie krwotoków. Czynność serca (a także i tętno), są przyspieszone u płci żeńskiej. Zwolniony puls występuje w schorzeniach mózgowia, w zatruciach wewnątrz- i zewnątrzpochodnych.
Sprawdzanie tętna może pomóc w określeniu problemów, ale nie oznacza to, iż jest kompletnym wyznacznikiem nieprawidłowości. Mierzenie pulsu to tylko podstawowe narzędzie diagnozy, a tym samym powinno być stosowane tylko do podstawowej diagnostyki.
Podobne artykuły: