Zaburzenia czynności nazywania w afazji budzą duże zainteresowanie już od XVIII wieku. Okazuje się, iż nazywanie jest czynnością bardzo złożoną, wymagającą współdziałania i koordynacji wielu funkcji. Odbywa się na płaszczyźnie korzystnych warunków anatomicznych, fizjologicznych i psychologicznych.
Zaburzenia nazywania są przejawem zakłóceń w funkcji nominacyjnej mowy. Nazywanie obejmuje klasyfikację i uogólnienie. Polega na odnalezieniu odpowiedniego pojęcia. Dodatkowo wymaga znalezienia właściwego wzorca słuchowego – czyli odpowiedniego słowa.
W afazji mogą ulec zaburzeniu, czynniki mające wpływ na czynność nazywania.
Obraz zaburzeń jest zróżnicowany w zależności od miejsca uszkodzenia. Przy uszkodzeniach w okolicy skroniowej ulega rozpadowi odnajdywanie właściwych wzorców słuchowych nazwy, co jest związane z zaburzeniami słuchu fonematycznego (uszkodzenia okolicy Wernickiego), albo z nietrwałością słuchowego wzorca wyrazu (uszkodzenie okolicy dolnoskroniowej). Uszkodzenia okolicy dolnociemieniowej i ciemieniowo – potylicznej powodują problemy w znalezieniu słowa będącego właściwą nazwą danego przedmiotu. Natomiast uszkodzenia płatów czołowych nazywanie nie jest zaburzone, pojawia się jednak problem ze znalezieniem odpowiedniego słowa w mowie swobodnej.
Maruszewski rozróżnia cztery typy zaburzeń czynności nazywania w afazji:
I. Niemożność podania nazwy, nieraz współistniejąca ze wskazywaniem, świadczącym o rozpoznaniu przedmiotu.
II. Omówienia, będące opisywaniem przedmiotu, jego funkcji, wyglądu, cech oraz osobistych wspomnień pacjenta. Bez podania nazwy.
III. Parafrazje werbalne, wypowiadanie przez chorego zamiast nazwy właściwej nazwy innego przedmiotu. Wyszczególniono 4 rodzaje parafrazji werbalnych:
- Parafrazje semantyczne, pacjent zamiast właściwej, podaje nazwę przedmiotu należącego do tej samej sfery znaczeniowej lub kategorię ogólną
- Perseweracje, zamiast nazwy słowo będące nazwą przedmiotu pokazywanego poprzednio, bądź wypowiedziane z innego powodu.
- Parafrazje werbalne w których pacjent podaje nazwę o podobnym wzorcu słuchowo-ruchowym do nazwy właściwej.
- Parafrazje werbalne w których nie ma związku z nazwą właściwą, jest to inne przypadkowe słowo.
Wszystkie wyżej wymienione typy mają wspólną cechę – słowa wypowiadane są w sposób prawidłowy.
IV. Ten typ charakteryzuje się zniekształceniem wzorca słuchowo – ruchowego nazwy. Słowo wypowiadane przez chorego jest w różnym stopniu zniekształcane. Odbiega od normy brzmieniowej – wyróżniamy:
- Parafrazje głoskowe, gdzie następuje wymiana w podawanej nazwie prawidłowych głosek na inne.
- „Obrastanie”- do prawidłowej nazwy chory dodaje dodatkowe głoski, nie występujące w wyrazie.
- „Opuszczenia” – opuszczanie głosek występujących w wyrazie.
- Utrata stałości wzorca słuchowo – ruchowego nawy przejawiająca się w poszukiwaniu prawidłowego brzmienia nazwy.
Żargonofazja – zniekształcenie wzorca słuchowo – ruchowgo nazwy, neologizmy o strukturze nie przypominającej nazwy pokazywanego przedmiotu
Podobne artykuły: